Vibhūti Pāda · Sutra 53
जातिलक्षणदेशैरन्यतानवच्छेदात्तुल्ययोस्ततः प्रतिपत्तिः
jāti-lakṣaṇa-deśaiḥ anyatā-anavacchedāt tulyayoḥ tataḥ pratipattiḥ
De ahí surge la capacidad de distinguir dos cosas idénticas que no pueden diferenciarse por clase, característica o posición.
Jāti es clase, tipo. Lakṣaṇa es característica. Deśa es lugar, posición. Anyatā es diferencia. Anavaccheda es indeterminación, no delimitación. Tulya es igual, idéntico. Pratipatti es conocimiento, determinación.
Normalmente distinguimos las cosas por su clase (es una manzana, no una pera), sus características (es roja, no verde) o su posición (está aquí, no allí).
Pero ¿qué pasa con dos cosas absolutamente idénticas en todos estos aspectos? El conocimiento ordinario no puede distinguirlas.
El yogui con vivekaja jñāna puede. Percibe la diferencia sutil que hace que esta sea esta y aquella sea aquella.
En última instancia, esto se aplica al discernimiento entre prakṛti y puruṣa. Parecen mezclados, pero el yogui los distingue perfectamente.
Es el conocimiento discriminativo en su máxima agudeza: ver diferencias donde todo parece igual.
Este siddhi tiene aplicaciones prácticas, pero su valor real es preparar la discriminación última.