Samādhi Pāda · Sutra 24
क्लेशकर्मविपाकाशयैरपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः
kleśa-karma-vipāka-āśayair aparāmṛṣṭaḥ puruṣa-viśeṣa īśvaraḥ
Īśvara es un Puruṣa especial, no tocado por las aflicciones, las acciones, sus frutos ni las impresiones latentes.
Patañjali define a Īśvara por negación — describiendo lo que no es:
- Kleśa — Las cinco aflicciones (ignorancia, egoísmo, apego, aversión, miedo a la muerte)
- Karma — Acciones y sus consecuencias kármicas
- Vipāka — Los frutos o resultados de las acciones
- Āśaya — Las impresiones latentes almacenadas
Mientras que el puruṣa individual está temporalmente asociado con estos factores debido a avidyā, Īśvara nunca ha estado ni estará limitado por ellos. Es eternamente libre, el modelo de lo que cada ser realmente es en esencia pero ha olvidado.